Cliëntveiligheid is een groot thema in de zorg. Voor je het weet creëren organisaties een papieren tijger die lastig in de praktijk te brengen is. Wij onderscheiden veiligheidsmanagement op drie niveaus:
1. De organisatie (‘zij’)
2. De medewerker (‘ik’)
3. De cultuur (‘wij’)
Veiligheidsmanagement en risico bewustzijn is niets nieuws, maar kan vaak wel verbeterd. Zorginstellingen en medewerkers houden van nature al rekening met veel van de risico’s die kunnen optreden. De eerste winst ligt vaak in het systematisch beschouwen van mogelijke risico’s. In veel gevallen levert een systematische beschouwing nieuwe inzichten op. Risico’s komen beter in beeld, ook wanneer met deze risico’s rekening is gehouden bij het opstellen van de procedures. Soms wordt duidelijk dat de eerder geïnventariseerde risico’s vooral theoretisch zijn. In nagenoeg alle gevallen wordt het inzicht completer. Het is echter de vraag of het in alle gevallen nodig is om nieuwe beheersmaatregelen te treffen. Het is net zo waardevol om te kunnen constateren dat de genomen beheersmaatregelen voldoende weerbaarheid bieden voor de risico’s die zich voor kunnen doen. Ook is het belangrijk om stil te staan bij de risico’s die een organisatie wel en niet aanvaardbaar acht. Dit legt de basis voor het veiligheidsbeleid.
Als we het hebben over beheersmaatregelen, onderscheiden we de drie hierboven genoemde niveaus. In de eerste plaats dient de organisatie te voorzien in wat nodig is om veilig te kunnen werken. Denk bijvoorbeeld aan een prettige werk- en leefomgeving, goede hulpmiddelen en een goede organisatie van veiligheid. Regelmatig aandacht voor het onderwerp, een duidelijke taakverdeling, voldoende scholing en toezicht op de uitvoering zijn elementen die bij ‘de werkgever’ thuishoren. In de tweede plaats is het belangrijk dat de medewerker betrokken is bij de veiligheid van de cliënt en van zichzelf. Hier gaat het vooral om het bewust maken en het vergroten van de professionaliteit. Opleiding en training zijn daarvoor belangrijke instrumenten. Wanneer de organisatie haar plicht heeft gedaan en de medewerker zich bewust is van zijn/haar rol, is een goede veiligheidscultuur de laatste schakel. Elkaar durven aanspreken en waken over elkaars veiligheid maakt dat veiligheid verankerd is op alle relevante niveaus. Nieuwe medewerkers in de organisatie worden al snel opgenomen in dezelfde veiligheidscultuur.
Certificatie in de Zorg neemt al deze aspecten mee in het beoordelen van patiënt/cliënt veiligheid. Veiligheidsmanagement is niet instrumenteel, maar vraagt om een holistische benadering. Voor het doen van audits op het gebied van patiënt/cliënt veiligheid hanteert Certificatie in de Zorg naar wens de NTA8009 of het HKZ-certificatieschema voor cliëntveiligheid. Certificatie in de Zorg kan audits op het gebied van cliënt veiligheid combineren met audits op het gebied van kwaliteit. Dit voorkomt dubbeling en hierdoor zijn organisaties voordeliger uit.
1. De organisatie (‘zij’)
2. De medewerker (‘ik’)
3. De cultuur (‘wij’)
Veiligheidsmanagement en risico bewustzijn is niets nieuws, maar kan vaak wel verbeterd. Zorginstellingen en medewerkers houden van nature al rekening met veel van de risico’s die kunnen optreden. De eerste winst ligt vaak in het systematisch beschouwen van mogelijke risico’s. In veel gevallen levert een systematische beschouwing nieuwe inzichten op. Risico’s komen beter in beeld, ook wanneer met deze risico’s rekening is gehouden bij het opstellen van de procedures. Soms wordt duidelijk dat de eerder geïnventariseerde risico’s vooral theoretisch zijn. In nagenoeg alle gevallen wordt het inzicht completer. Het is echter de vraag of het in alle gevallen nodig is om nieuwe beheersmaatregelen te treffen. Het is net zo waardevol om te kunnen constateren dat de genomen beheersmaatregelen voldoende weerbaarheid bieden voor de risico’s die zich voor kunnen doen. Ook is het belangrijk om stil te staan bij de risico’s die een organisatie wel en niet aanvaardbaar acht. Dit legt de basis voor het veiligheidsbeleid.
Als we het hebben over beheersmaatregelen, onderscheiden we de drie hierboven genoemde niveaus. In de eerste plaats dient de organisatie te voorzien in wat nodig is om veilig te kunnen werken. Denk bijvoorbeeld aan een prettige werk- en leefomgeving, goede hulpmiddelen en een goede organisatie van veiligheid. Regelmatig aandacht voor het onderwerp, een duidelijke taakverdeling, voldoende scholing en toezicht op de uitvoering zijn elementen die bij ‘de werkgever’ thuishoren. In de tweede plaats is het belangrijk dat de medewerker betrokken is bij de veiligheid van de cliënt en van zichzelf. Hier gaat het vooral om het bewust maken en het vergroten van de professionaliteit. Opleiding en training zijn daarvoor belangrijke instrumenten. Wanneer de organisatie haar plicht heeft gedaan en de medewerker zich bewust is van zijn/haar rol, is een goede veiligheidscultuur de laatste schakel. Elkaar durven aanspreken en waken over elkaars veiligheid maakt dat veiligheid verankerd is op alle relevante niveaus. Nieuwe medewerkers in de organisatie worden al snel opgenomen in dezelfde veiligheidscultuur.
Certificatie in de Zorg neemt al deze aspecten mee in het beoordelen van patiënt/cliënt veiligheid. Veiligheidsmanagement is niet instrumenteel, maar vraagt om een holistische benadering. Voor het doen van audits op het gebied van patiënt/cliënt veiligheid hanteert Certificatie in de Zorg naar wens de NTA8009 of het HKZ-certificatieschema voor cliëntveiligheid. Certificatie in de Zorg kan audits op het gebied van cliënt veiligheid combineren met audits op het gebied van kwaliteit. Dit voorkomt dubbeling en hierdoor zijn organisaties voordeliger uit.
Cliënt veiligheid
“Wie cultuur kan besturen, kan alles besturen.”